قتل ناصر الدین شاه

قتل ناصر الدین شاه ...
parseed.ir 01/05/1896 تاریخ

کلیدواژه ها:#Parseed.ir، #آزادی، #آزادی_بیان، #اتابک، #اردیبهشت، #اروپایی، #استانبول، #استبداد، #امامزاده، #امین_الدوله، #انقلاب، #ایران، #ایرانی، #بابل، #تاریخ، #تبریز، #ترور، #تهران، #تومان، #تپانچه، #جنبش_مشروطه، #حرم، #حضرت، #خانه، #خدمتکار، #دربار، #روحانی، #سلطنت، #شاه، #شهر_ری، #شیخ، #شیخ_هادی، #طراحی، #عبدالعظیم، #علما، #فرمان، #قاجار، #قانون_اساسی، #قتل، #قزوین، #مرداد، #مردم، #مشروطیت، #مشق، #مظفرالدین، #مظفرالدین_شاه، #مظفرالدین‌شاه، #موافقت، #میدان، #میدان_مشق، #میرزا، #میرزا_رضا_کرمانی، #ناصرالدین_شاه، #هلندی، #ویلم_فلور، #پرده، #پیشین، #چهلم، #کامران_میرزا، #کرمان

ازعوامل مهم درونی جنبش مشروطیت ایران ، واقعه قتل ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا رضا کرمانی ، در بقعه حضرت عبدالعظیم واقع در شهر ری بود. این واقعه در جمعه ۱۷ذی القعده ۱۳۱۳(اول مه ۱۸۹۶) اتفاق افتاد و طی آن به سلطنت پنجاه ساله توأم با استبداد چهارمین پادشاه سلسه قاجاریه پایان داد. در این راستا ، شیخ هادی که همواره در تلاش برای سقوط استبداد و نجات مسلمانان بود ، هنگامی که میرزا رضا برای ترور ناصرالدین شاه به تهران آمد ، در حالی که تحت تعقیب و فراری بود ، زندگی و موقعیت او را تأمین و کاملا” مورد حمایت و پشتیبانی قرار داد و میرزا رضا نیز مانند هزار تن دیگر از افرادی که با شیخ هادی نشست و برخاست می‌کرد در پیوندی معنوی با شیخ قرار گرفت. او در بازجویی‌ها در پاسخ به سؤالی درباره ارتباطش با شیخ می‌گوید: « مشرب آقا حاج شیخ هادی معلوم است که چه ، قسم صحبت می‌کند. او روز که کنار خیابان روی خاک نشسته‌است؛ متصل مشغول آدم سازی است و تا به حال اقلا” بیست هزار آدم درست کرده‌است و پرده از پیش چشم شان برداشته‌است و همه بیدار شده و مطلب را فهمیده‌اند » . بی گمان یکی از آن بیست هزار نفری که به گفته میرزا رضا توسط شیخ هادی با حقایق آشنا شده‌اند ، خودش بوده‌است. او می‌گوید: « آقا حاج شیخ هادی را از سایر مردم انسان تر می‌دانم ، با او می‌شود دو کلمه صحبت کرد » .بدین سبب بود که به هنگام زندگی مخفیانه میرزا رضا در حرم عبدالعظیم پس از بازگشت از استانبول ، دو شب میهمان حاج شیخ هادی بوده و یک تومان هم از شیخ به عنوان خرجی دریافت کرد. بر اساس اسناد تاریخی ، اگر چه میرزا رضا درباره اندیشه خود در زمینه ترور شاه گفت و گویی با شیخ هادی نداشته ، اما او را هم عقیده خود می‌دانسته ، چنان که میرزا رضا در پاسخ به پرسش بازجوها مبنی بر این که ، « شما از کجا در تمام این شهر ، حاج شیخ هادی را انتخاب کردید و به منزل او آمدید ، مگر سابقه و آشنایی اختصاصی با او داشتید؟ » چنین گفته بود که « اگر سابقه اختصاصی نداشتم که از من میهمانداری نمی‌کرد.حاج شیخ هادی که به احدی اعتنایی ندارد تمام مردم را در کوچه روی خاک پذیرایی می‌کند » . در قسمت دیگری از بازجویی پرسیده شده بود: « مگر شیخ هادی با شما هم عقیده و هم خیال است؟ » . پاسخ میرزا این بود که « اگر هم عقیده و هم خیال نبود به منزلش نمی‌رفتم » .مظفرالدین شاه پس از به سلطنت رسیدن ، دستور به دار آویختن میرزا رضا را صادر کرد و حکم مزبور ، صبح روز پنجشنبه دوم ربیع الاول۱۳۱۴ در میدان مشق تهران به اجرا در آمد.
میرزارضا کرمانی (۱۲۲۶ خورشیدی کرمان - ۲۲ مرداد ۱۲۷۵ خورشیدی تهران) از شاگردان سید جمال‌الدین اسدآبادی بود.
میرزارضا کرمانی برای شکایت از حاکم کرمان به‌تهران آمد ، اما مورد آزار نایب‌السلطنه کامران میرزا قرار گرفت و مدتها همراه حاج سیاح محلاتی و چند تن دیگر در زندان محبوس بود. وی پس از آزادی جزو مریدان سید جمال‌الدین اسدآبادی شد. میرزارضا کرمانی به‌شدت تحت تأثیر تعلمیات سید جمال قرار گرفته بود. وی در شهر بارفروش به‌قصد کشتن کامران میرزا یک پنج‌لول روسی خرید ، اما مدتی بعد قصدش را تغییر داد و تصمیم گرفت کسی را -که فکر می‌کرد ریشهٔ تمام ستمهاست- از میان بردارد.
میرزا رضا کرمانی پس از ملاقات با سید جمال‌الدین اسدآبادی در ۲۶رجب۱۳۱۳ق از استانبول حرکت کرد و به عنوان خدمتکار شیخ البوالقاسم برادر کوچک شیخ احمد روحی از راه طرابوزان به تفلیس بعد بادکوبه و از آنجا به مشهدسر(بابلسر فعلی) وارد ایران شد و با تهیه تپانچه روسی در بارفروش(بابل فعلی) ۲شوال همان سال به شهرری وارد شد میرزا در شهرری مخفیانه به دیدار شیخ هادی نجم آبادی که روحانی مبارز ، خوش نام و نیکوکاری بود میرود ، این ایام هم مقارن با پنجاهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه بود و شاه که برای زیارت مرقد عیدالعظیم حسینی می رود میرزا نیز با استفاده از این فرصت به بهانه تقدیم نامه ای به شاه ، به او نزدیک شده و از زیر عریضه با تپانچه به ناصرالدین شاه شلیک میکند(۱۷ذیقعده سال۱۳۱۳ق)(۱۴)
در روز ۱۷ اردیبهشت ۱۲۷۵ (مقارن جمعه ۱۷ ذی القعده ۱۳۱۳ قمری) ، ناصرالدین شاه برای برگزاری جشن‌های پنجاهمین سال سلطنت خود به شاه‌عبدالعظیم رفت. وی شاه را در هنگام ورود به امامزاده حمزه ، در داخل حرم هدف گلوله قرار داد و کشت. وی در موقع بازجویی کسی را به‌عنوان همدست یا مطلع معرفی نکرد. مظفرالدین شاه در ابتدا قصد قصاص نداشت اما به‌تحریک اطرافیان از جمله شیخ محمدحسن شریعتمدار پس از مدتی دستور اعدام وی را صادر کرد.
میرزارضا در سحرگاه روز پنجشنبه دوم ربیع‌الاول در میدان مشق تهران به‌دار آویخته شد.
اگر چه کم نبودند کسانی که از کار میرزا در کشتن ناصرالدین شاه خشنود بودند اما تنها کسی که در بزرگداشت یاد میرزا مجالسی هر چند مختصر و درویشی در چهلم و سال او بر پا کرد ، شیخ هادی بود. ناظم الاسلام کرمانی در این باره می‌نویسد: « در دوازدهم ربیع الثانی ۱۳۱۴ق که چهل روز بعد از قتل میرزا رضا بود؛ در نزدیکی خانه حاج شیخ هادی نجم آبادی ، آقا میرزا حسن کرمانی با آقا شیخ محمدعلی دزفولی و بعضی از اجزاء مرحوم شیخ هادی ، چهلم میرزا را گرفتند... سال میرزا را مرحوم شیخ هادی گرفت که از امین الدوله دعوت نمود و در ساعت پنج از شب گذشته که حاضرین آن سه نفر بودند؛ شخص حاج شیخ هادی و امین الدوله و یکی از محارم حاج شیخ هادی. پس از صرف غذا ، حاضرین طلب مغفرت و رحمت نمودند برای مرحوم میرزا رضا کرمانی » . خواهر و همسر و فرزند میرزارضا کرمانی تا مدتها مورد شماتت و آزار عوام‌الناس قرار می‌گرفتند.انچه قابل توجه است ذکر این نکته است که میرزارضا بیش از بیست و دو ماه همراه حاج سیاح و دیگران در زندان قزوین بوسیله ناصرالدین شاه و کامران میرزا زندانی و عذاب کشیده و در این ایام زن و فرزند او بی کس و آواره گشتند.
دکتر ویلم فلور ، پژوهشگر و تاریخ‌نگار هلندی ، در گفت‌وگو با تاریخ ایرانی : کشته شدن ناصرالدین شاه از این منظر با شاه‌کشی‌های پیشین در ایران متفاوت بود که این بار قاتل فردی کاملا خارج از حوزه قدرت و دربار بود و نقشه قتل بر اساس یک قدرت‌طلبی طراحی نشد. این تفاوت این نگرش را بوجود آورده که قتل ناصرالدین شاه را نخستین « ترور مدرن » در ایران بنامند. قتل ناصرالدین شاه یک عمل تروریستی نبود. یک قتل سیاسی تک نفره بود ، نه اجرای یک دستور برای اعمال خشونت سیاسی. نخستین شاه قجر ، آغامحمدخان ، توسط خدمتکاران خودش به قتل رسید ، نه به خاطر دلایل سیاسی که با دلایل شخصی ، آنها هراس جان خودشان را داشتند. ناصرالدین شاه البته هدف تروری سیاسی قرار گرفته بود ، کوششی نافرجام؛ آن هنگام که در سال ۱۸۵۲ ، شش فعال بابیه تلاش کردند او را بکشند. به دلیل اینکه اعتقاد داشتند شاه مانعی است بر سر راه معتقدین به فرقه بابیه که با کمک شورشیانی از عوام علیه جور علما و رجال سیاسی قد برافراشته بودند. به همین ترتیب در سال ۱۸۹۶ میرزا رضا بنای آن داشت تا شاه را به عنوان مانع اصلی بر سر راه جریان پان‌اسلام‌گرا از میان بردارد. در این ملاحظه ، مدلی می‌شد ساخت که بابی‌ها و میرزا رضا به سان آنارشیست‌هایی بودند که آدم‌کشی و حمله با بمب را به مثابه عملیات ترور انجام می‌دادند تا راهی به سوی جامعه‌ای جدید بگشایند. گرچه نه بابی‌ها و نه میرزا رضا پاره‌ای از یک جنبش نبودند که قصد داشته باشد از ترور به عنوان سلاحی برای رسیدن به اهدافش بهره گیرد. از همین رو ، موارد ایرانی را نمی‌توان به عنوان عملیات‌های ترور توصیف کرد. باید این واقعیت را گفت که به طور واقع بینانه ، آزادی بیان به گونه‌ای بود که غیظ و خشم علیه رژیم را به اندازه‌ای رسانده بود که کشتن ناصرالدین شاه غیرمنتظره نبود ، تعجب آور این است که فقط‌‌ همان یک مورد اتفاق افتاد. شگفتی این است که ناصرالدین شاه پس از مرگ در مقایسه با پسر و نوه‌اش بهتر به نظر می‌آمد ، حتی ترقی‌خواهان نیز از محترمانه به سلطنت وی نگریستند. در طی مشروطه ، به میرزا رضا به عنوان مهیا کننده جاده انقلاب درود فرستاده می‌شد ، در هنگامه‌ای که در‌‌ همان زمان به طعنه ، ناصرالدین شاه به عنوان شاه شهید شناخته می‌شد.
مظفرالدین‌شاه قاجار پس از کشته‌شدن پدرش ناصرالدین‌شاه و پس از نزدیک به ۴۰ سال ولیعهدی ، شاه شد و از تبریز به تهران آمد. مظفرالدین‌شاه نیز همانند پدرش چندبار با وام‌گرفتن از کشورهای خارجی به سفرهای اروپایی رفت. در جریان جنبش مشروطه برخلاف کوشش‌های صدراعظم‌هایش علی‌اصغرخان اتابک (اتابک اعظم) و عین‌الدوله با مشروطیت موافقت کرد و فرمان مشروطیت را امضا کرد و چهار روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت. او آخرین پادشاهی است که در ایران درگذشته و به خاک سپرده شده است.
------
...

ادامه در منبع لینک »

موارد مشابه بر اساس تراکم کلیدواژه
امضای فرمان مشروطه توسط مظفرالدین شاه ...
parseed.ir 05/08/1906 تاریخ
جنبش مشروطه، جنبش مشروطه‌خواهی یا جنبش مشروطیت، مجموعه کوشش‌ها و رویدادهایی در نظر و عمل است که برای مشروط کردن قدرتِ حاکمیت، تاسیسِ آزادی و حکومتِ قا...ادامه مطلب»

لغو امتیاز تنباکو ...
fa.wikipedia.org 06/01/1892 تاریخ
ناصرالدین شاه در پنجم جمادی‌الثانی ۱۳۰۹ در دستخطی به امین‌السلطان لغو کامل امتیاز تنباکو را اعلام کرد قیام تنباکو، قیام تحریم تنباکو، جنبش تحریم تنبا...ادامه مطلب»

آغاز پادشاهی لطفعلی‌خان زند ...
parseed.ir 10/05/1789 تاریخ
لطفعلی‌خان زند (زادهٔ ۱۱۴۸ – درگذشته ۱۱۷۳ شمسی) یا لطفعلی‌شاه زند نهمین و آخرین فرمانروای زند بود که در میان سال‌های ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۳ خورشیدی به مدت شش سا...ادامه مطلب»

سالمرگ رئیس‌الوزرای ایران/ حسن پیرنیا درگذشت...
farsnews.com 21/11/1935 تاریخ
سالمرگ رئیس‌الوزرای ایران/ حسن پیرنیا درگذشت میرزا حسن‌خان پیرنیا مشهور به مشیرالدوله نماینده پیشین مجلس شورای ملی و رییس‌الوزرای چند دورۀ ایران، ۲۹ آ...ادامه مطلب»

اعدام میرزا آقاخان کرمانی...
1host2u.com 17/07/1896 تاریخ
پس از کشته شدن ناصرالدین‌شاه، دولت عثمانی، شیخ احمد روحی، خبیر الملک و میرزاآقاخان را که در طرابوزان زندانی کرده بود، به ایران تحویل داد. در سال ۱۳۱۴ ...ادامه مطلب»


EOF